خیانت در امانت

خیانت در لغت به معنای عهدشکنی، نقض عهد، بی‌وفایی و رعایت نکردن مراتب عهدداری است و در اصطلاحات حقوقی به معنای شخصی است در نگهداری اموال یک نفر مراتب عهدداری را به هر صورت انجام نداده است.

ممکن است برای شما هم پیش آمده باشد که کالایی را به یک نفر به عنوان امانت سپرده‌اید اما آن شخص در نگهداری آن خیانت کرده است، در چنین شرایطی شما باید به سراغ قانون بیایید تا احقاق حق صورت گیرد. اگر شخصی که مال به او سپرده شده است از برگرداندن آن خودداری کند و یا تمام ـ قسمتی از مال را تصرف کند، خیانت در امانت صورت داده است. ممکن است این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که پیگیری حقوقی خیانت در امانت به چه شکل است؟ در این مقاله تمامی مراحل این موضوع را بررسی می‌کنیم و انواع خیانت در امانت را به شکل کامل توضیح می‌دهیم.

 

مفهوم خیانت در امانت

تعریف خیانت: خیانت در لغت به معنای عهدشکنی، نقض عهد، بی‌وفایی و رعایت نکردن مراتب عهدداری است و در اصطلاحات حقوقی به معنای شخصی است در نگهداری اموال یک نفر مراتب عهدداری را به هر صورت انجام نداده است.

خیانت در امانت در قانون اساسی کشور ایران جرم محسوب می‌شود و مجازات مشخصی برای آن تعریف شده است و میزان خسارت شخص مذکور باید به شکل کامل جبران شود. البته در نظر داشته باشید که جرم خیانت در امانت در قانون اساسی ایران تعریف نشده اما حقوق‌دان‌ها بر اساس مصادیق ذکر شده در مواد ۶۷۳ و ۶۷۴ بخش تعزیرات قانون مصوب در سال ۱۳۷۵، خیانت در امانت را یک عمل عمدی تعریف کرده‌اند و این موضوع را عملی خلاف امانت‌داری تعریف کرده‌اند.

 

ماده ۶۷۳ قانون در مورد خیانت در امانت چه می‌گوید؟

ماده ۶۷۳ در مورد خیانت در امانت می‌گوید هر کس از سفیدمهر یا سفید امضایی که به او به‌عنوان امانت سپرده شده است سواستفاده کند به یک تا سه سال حبس محکوم می‌شود. در نظر داشته باشید که تشخیص میزان حبس برعهده دادگاه است و ملاک‌های مشخصی برای میزان این حبس وجود دارد. همچنین ماده بعدی یعنی ماده ۶۷۴ بیان می‌کند که هر هرگاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشته‌هایی از قبیل ‌سفته، چک، قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی‌اجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیای مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی‌ برسد و شخصی که آن اشیا نزد او بوده، آنها را به ضرر مالکان یا متصرفان آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود کند، به حبس ‌از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.  در حقیقت به عقیده بسیاری از کارشناسان مقدمه خیانت در امانت سپردن مال توسط مالک قانونی است. شما باید دقت زیادی در مورد سپردن هر گونه شی یا ملک به شخص دیگر داشته باشید حتی اگر آن شخص از نزدیکان شما باشد.

 

ماده ۶۷۳ قانون در مورد خیانت در امانت بسیاری از افراد این گونه تصور می‌کنند که مال سپرده شدن به شخص حتما باید ارزش خاصی داشته باشد و برای مثال یک خانه، ماشین یا چک سفید امضا باشد در صورتی که این گونه نیست و حتی یک کتاب یا یک خودکار هم می‌تواند شی مورد نظر خیانت در امانت باشد. البته اگر شی سپرده شده به شخص ارزش زیادی داشته باشد بهتر است یک رسید یا یک تعهد محضری از شخص مورد نظر گرفته شود تا هنگام بازپس دادن مشکلات کمتری برای شما به وجود بیاید. در حقیقت اگر برای شی‌ای که به شخص می‌سپارید شاهد یا رسیدی نداشته باشید در صورت عدم قبول او برای پس دادن شی، کار سخت‌تری در پیش دارید. پس بهتر است در صورت امکان به صورت قانونی این کار را انجام دهید تا برای بازپس‌گیری آن مشکلی نداشته باشید. البته در نظر داشته باشید که در قانون منظور از مالک شخصی است که مال را از راه‌های قانونی به دست آورده باشد و نه از طریق دزدی و راه‌های نامشروع. اگر سارق یک شی یا مالی را به شما سپرد که برای زمانی آن را نزد خود نگه دارید می‌توانید این مال را به پلیس یا دولت تحویل دهید و هیچ جرمی هم مرتکب نشده‌اید اما اگر سعی کنید مال دزدی یا مال نامشروع را نگهداری کنید شما هم شریک جرم هستید و باید در قبال آن پاسخ گو باشید. البته اگر ثابت شود که شما از نامشروع بودن این مال یا شی مطلع بوده‌اید و آن را نگهداری کرده‌اید شما هم به عنوان شریک جرم به زندان و حبس محکوم می‌شوید. میزان محکومیت و زندان بستگی به میزان ارزش مال دارد و یکسان نیست.

 

تفاوت خیانت در امانت با کلاهبرداری

در بسیاری از موارد ممکن است خیانت در امانت با کلاهبرداری اشتباه گرفته شود. برای مثال فرض کنید یک شخصی از شما تقاضا می‌کند تا مقداری پول به صورت امانی در اختیار او قرار دهید. اما بعد از گذشت زمانی مشخص شود که آن شخص کلاه‌بردار بوده است. چنین شرایطی خیانت در امانت تلقی نمی‌شود و درست یک کلاه‌برداری محسوب می‌شود. همچنین برخی از شرکت‌های هرمی نیز چنین کاری را انجام می‌دهند به این معنا که مقداری پول از شما طلب می‌کنند و در ازای آن ماهیانه مبلغ مشخصی برای شما واریز می‌کنند. البته این موضوع چند ماهی بیش‌تر دوام ندارد و بعد از گذشت مدتی کل پول شما را کلا‌ه‌برداری می‌کنند و فقط پول‌هایی که ماهیانه به حساب شما واریز کرده‌اند برای شما باقی می‌ماند. چنین مواردی نیز شاید در ظاهر خیانت در امانت تلقی شود اما در حقیقت کلاهبرداری است و جرم مجزایی محسوب می‌شود. پس اگر چنین مشکلاتی برای شما پیش آمد باید به عنوان کلاه‌برداری شکایت کنید و نه به‌عنوان خیانت در امانت.

 

تفاوت خیانت با کلاهبرداری

 

اصطلاحات خیانت در امانت

هر جرمی اصطلاحات رایجی دارد که برای پیگیری بهتر می‌بایست بر آن‌ها مسلط باشید. در ادامه این اصطلاحات را بررسی می‌کنیم:

امین: شخصی که مال از طرف شخص دیگر به او سپرده می‌شود و او مکلف است تا در هنگام مطالبه شخص، مال را به او برگرداند

مال مورد خیانت: مال مورد خیانت نیز همان شی یا مالی است که مالک به شخص امین می‌دهد تا او از آن مال نگهداری کند. برای مثال شما یک کتاب را به عنوان مال به دوست‌تان می‌دهید تا او در زمان مشخصی از آن مال مراقبت کند.

خائن: خائن نیز همان شخص امین بوده است که مالک به او اعتماد کرده است و مالی را به او سپرده است اما شخص مورد نظر به آن خیانت کرده است یا مال را مورد سو استفاده قرار داده است.

استعمال موارد خیانت در امانت

استفاده از مال مورد امانت به هر شکلی خیانت است و نباید شما از مال سپرده‌ شده‌ خیانت کنید. البته ممکن است شخصی برای مثال یک کتاب به شما امانت دهد و خودش بگوید که مشکلی نیست که این کتاب را مطالعه کنید، در این صورت می‌توانید از این کتاب استفاده کنید اما اگر شخص مورد نظر صحبتی در مورد استفاده شما از آن مال نکند شما نمی‌توانید از ان مال استفاده کنید.

تصاحب در موارد خیانت در امانت

اگر شخص طوری با مال رفتار کند که مشکلی در مال به وجود بیاید یا مال شما را به شخص دیگری بسپارد تصاحب در مال صورت گرفته است و قابل پیگری است. حتی اگر آن شخص به گونه‌ای رفتار کند که آن مال برای اوست باز هم تصاحب غیر قانونی صورت گرفته است. فرض کنید شما یک ماشین را به دوست‌تان قرض داده‌اید، حال اگر دوست شما طوری رفتار کند که این ماشین برای خود اوست، تصاحب در مال صورت گرفته است که جرم محسوب شده و قابل پیگری است.

اتلاف در خیانت در امانت

یکی دیگر از اصطلاحات این رشته اتلاف در خیانت در امانت است. تلف کردن یا نابود کردن مال دیگری جرم حساب می‌شود و شخص امین در طول نگهداری مال باید دقت زیادی به خرج دهد تا مشکلی برای آن مال به وجود نیاید. در صورتی که مال مورد نظر در زمان امانت‌داری به مشکلی بربخورد وظیفه شخص امین است که ان را جبران کند.

 

ارکان تشکیل دهنده خیانت در امانت

 

ارکان تشکیل دهنده خیانت در امانت

اگر کمی با موارد قضایی آشنایی داشته باشید حتما می‌دانید که در قانون هر جرمی که صورت می‌گیرد سه رکن دارد. این سه رکن اهمیت زیادی دارد و دادگاه به کمک بررسی این ۳ رکن حکم صادر می‌کند.

رکن مادی جرم خیانت در امانت: رکن مادی خیانت در امانت عبارت است از استعمال، تصاحب، اتلاف یا مفقود کردن مال مذکور. البته ممکن است مال، انجام دادن یا ندادن یک کار باشد. 

 

رکن معنوی خیانت در امانت: رکن معنوی جرم خیانت در امانت سو نیت و سو خاص است. سو نیت عام به معنای انجام عملی عمدی در تصاحب، استعمال، تلف کردن یا مفقود کردن مال موضوع امانت است. همچنین منظور از سونیت نیز ضرر زدن عمدی به مال است.

 

رکن قانونی خیانت در امانت: همان ماده ۶۷۴ قانون(هر هرگاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشته‌هایی از قبیل ‌سفته، چک، قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی‌اجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیای مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی‌ برسد و شخصی که آن اشیا نزد او بوده، آنها را به ضرر مالکان یا متصرفان آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود کند، به حبس ‌از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.)

 

مجازات خیانت در امانت

در قسمت‌های قبل به صورت جسته و گسیخته در مورد مجازات خیانت در امانت توضیح داده شد اما در این قسمت به شکل دقیق‌تری مجازات خیانت در امانت را بررسی می‌کنیم.

اگر اموال منقول و غیرمنقول یا حتی نوشته‌هایی مانند چک و سفته و قبض یا مواردی شبیه به این‌ها به یک شخص سپرده شود و بنا بر این گذاشته شود که این مال در زمان مشخصی بازگردد اما شخص از بازپس دادن این اموال خودداری کند و یا به این اموال آسیبی بزند شما می‌توانید از طریق مراجع قضایی این موضوع را پیگری کنید. مجازات خیانت در امانت از ۶ ماه تا ۳ سال است البته همان طور که گفته شد شما باید استناد دقیقی برای مشخص کردن خیانت در امانت داشته باشید.

 

 

مراحل شکایت خیانت در امانت

 

مراحل شکایت خیانت در امانت

شاید برای شما هم سوال شده باشد که مراحل شکایت خیانت در امانت چیست و چگونه می‌توان برای این موضوع از طریق مراجع قضایی اقدام کرد. در صورتی که قصد شکایت کیفری از شخصی به جرم خیانت در امانت را دارید می‌توانید از طریق موارد زیر اقدام کنید.

۱ـ ابتدا بهتر است با مشاوران ویزلند تماس بگیرید و به صورت دقیق موضوع را توضیح دهید تا مشاوران شما را راهنمایی کنند.

۲ـ برای شکایت خود باید یک شکوائیه مشخص کنید تا بتوانید این فرم را به دادگاه تحویل دهید.

۳ـ به دادگاه مراجعه کنید و شکوایه مورد نظرتان را به دادگاه تحویل دهید تا بررسی شود.

پس از بررسی‌های دادگاه یک وقت مشخص می‌شود و طرفین دعوی به کمک ابلاغیه دادگاه از زمان دادگاه آگاه می‌شوند.

 

مدارک لازم برای شکایت خیانت در امانت

  • مدارک شناسایی شخصی مانند کارت ملی و شناسنامه
  • مدارک و مستندات لازم برای مالی که به صورت امانت به شخص داده شده.
  • شکوایه تنظیم شده توسط شما یا وکیل‌تان

 

مدارک لازم برای شکایت خیانت در امانت

 

جمع‌بندی

خیانت در امانت یکی از جرم‌هایی است که بسیار اتفاق می‌افتد و یکی از مهم‌ترین دلایل آن اعتماد نا‌به‌جا یا زودهنگام افراد است. قبل از دادن مال به شخص بهتر است از صلاحیت او اطمینان حاصل کنید تا هنگام بازپس‌گیری مال مشکلی برای شما به وجود نیاید. همچنین بهتر است سعی کنید یک رسید از آن شخص تحویل بگیرید تا مطمئن شوید. البته در صورت امکان بهتر است از مشاوران تخخصی ویزلند استفاده کنید تا قبل از به امانت سپردن مال از جزییات قانونی کار مطلع شوید.

 

سوال و جواب خیانت در امانت

 

۱ـ آیا استفاده از مال در هنگامی که به عنوان امانت نزد ما است خیانت حساب می‌شود؟

بله، در صورتی که  مالک این اجازه را به شما نداده باشد شما اجازه این کار را ندارید

۲ـ مجازات خیانت در امانت چیست؟

بسته به نوع خیانت شکل گرفته و همچنین ارزش مال، از شش ماه تا سه سال زندان برای این جرم در نظر گرفته شده است

۳ـ خیانت در امانت را چگونه می‌توان پیگیری قضایی کرد؟

کافی است یک شکوایه تنظیم کنید و این شکواییه را در دادگاه ببرید تا بررسی شود. بعد از بررسی‌های لازم یک ابلاغیه از طرف دادگاه برای شما و شخص خیانت کار صادر می‌شود که در آن تاریخ تشکیل دادگاه مشخص شده است.

همچنین در نظر داشته باشید که مشاوران و وکلای پایه یک و مجرب ویزلند در کنار شما هستند تا هر سوال و ابهامی در مورد خیانت در امانت دارید توضیح داده شود.